Xã Đông Sơn, thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình nổi tiếng với nghề trồng đào phai. Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, đào phai Đông Sơn được nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh lựa chọn, bởi thuộc tính mà dân chơi đào thường gọi là “tứ đại đồng đường”.

Chơi đào ngày tết từ lâu đã trở thành một thú chơi tao nhã của người dân miền Bắc. Không chỉ tô điểm cho không gian ngày Tết thêm ấm cúng, tươi vui, hoa đào còn được người xưa gửi gắm rất nhiều tầng ý nghĩa. Trước hết, hoa đào được coi là tinh hoa của Ngũ hành, có thể xua đuổi bách quỷ mang đến cho con người cuộc sống bình an, hạnh phúc; hoa đào tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, niềm tin, hi vọng về những điều tốt đẹp trong tương lai; đem đến nguồn sinh khí mới, sức khỏe dồi dào, vạn sự như ý; vẻ đẹp của loài hoa này còn tượng trưng cho người con gái xứ Bắc: dịu dàng, e lệ, kiều diễm;…

Cây đào phai Đông Sơn xuất hiện từ rất sớm, gắn với giai thoại từ thời vua Quang Trung mở hội khao quân tại những vườn đào ở phòng tuyến Tam Điệp trong dịp tết Kỷ Dậu (1789) trước khi tiến quân ra giải phóng Thăng Long. Trước đây người dân trong vùng chỉ trồng một vài cây trước cửa để làm cảnh. Khi Tết đến thì cắt cành cắm vào lọ để trong nhà cho có không khí xuân. Cây đào mỗi ngày một to theo năm tháng thì trong làng nhà nọ xin cành nhà kia, rồi cứ lan dần ra. Mới đầu để cho và biếu tặng khách quen ở Ninh Bình, thậm chí con cháu Đông Sơn đang công tác ở Hà Nội về quê thấy hoa đào đẹp cũng chặt một vài cành mang về phố cắm cho đỡ nhớ nhà. Do địa hình, thổ nhưỡng và khí hậu ở Đông Sơn rất phù hợp để cây đào phai phát triển đồng thời nắm bắt được nhu cầu của thị trường, người dân Đông Sơn đã học hỏi kinh nghiệm và đầu tư, mở rộng diện tích trồng đào.

Hiện nay Đông Sơn có 10 thôn trồng đào với trên 155ha và đều được công nhận là làng nghề cấp tỉnh. Người dân Đông Sơn đã mở rộng diện tích lấn gần hết diện tích trồng chè. Trước năm 2006, Đông Sơn vốn là đất của nông trường chè Mùa Thu. Năm 2008, Tỉnh ủy đưa giống cây đào vào diện tích khuyến khích trồng và có hỗ trợ cho người dân. Để có được những cây đào ưng ý phục vụ chơi tết đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc tỉ mỉ từ khi ươm, chăm sóc, uốn tỉa. Người dân Đông Sơn có những bí quyết riêng giúp hoa nở đúng dịp tết. Đào phai Đông Sơn là loại hoa kép, mắt trên các cành tăm lấm tấm chồi non, mỗi chồi thường có từ hai nụ hoa e ấp và đến độ Xuân về là những bông hoa nở rộ khoe sắc lung linh, hương thơm thoang thoảng. Mỗi đài hoa có từ 5 đến 6 cánh, màu phơn phớt hồng giống với màu má người thiếu nữ, đượm vẻ mỏng manh, thanh tao, kín đáo, kiêu kì. Đào phai Đông Sơn độc đáo ở chỗ, ngoài việc nở đúng vào dịp Tết, trên mỗi cành đào lại có lá xanh, lộc non, nhiều hoa, và lại có cả quả xanh. Sự hội tụ đầy đủ của lá, lộc, hoa và quả trong cành đào ngày Tết dường như  là sự hội tụ của “tứ đại đồng đường” trong một gia đình với ước vọng về một cuộc sống đầy đủ, sum vầy, no ấm và hạnh phúc.

Không ngờ, trên mảnh đất pha sỏi và đá chít, cây đào Đông Sơn lại phát triển nhanh và trở thành cây trồng giúp xóa đói giảm nghèo, giúp người dân phát triển kinh tế, mang lại nguồn thu nhập cao. Cây đào thực sự đã làm bừng lên sức sống của người dân Đông Sơn.

Mỗi độ Tết đến Xuân về, trên các tuyến đường của thành phố Tam Điệp đặc biệt là xã  Đông Sơn cứ như có hội bởi xe từ các tỉnh về đây mua đào. Nào Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An, Nam Định, Thái Bình, Hà Nam, Ninh Bình,…dập dìu từ đầu tháng chạp, mang đến một không khí tết vui tươi nhộn nhịp, hứa hẹn một năm mới đầy tràn niềm tin và hy vọng./.

(Nguồn: https://dulich.ninhbinh.vn/dao-phai-dong-son-su-hoi-tu-cua-tu-dai-dong-duong.html)