NHÃN HIỆU CHỨNG NHẬN
CHÈ TRẠI QUANG SỎI

Menu

VIDEO CLIPS

TIN TỨC

NGUỒN GỐC, LỊCH SỬ, DANH TIẾNG VÀ ĐẶC TRƯNG
CHÈ TRẠI QUANG SỎI

Nguồn gốc, lịch sử và danh tiếng của Chè Trại Quang Sỏi

Cây chè Ba Trại (Chè Trại Quang Sỏi) có nguồn gốc từ lâu đời, trên 100 năm tại địa bàn của xã Quang Sơn. Từ thời kỳ phong kiến chè được trồng tập trung thành những đồn điền lớn do những ông chủ đồn điền và địa chủ phong kiến cai quản. 

Hòa bình lập lại, diện tích chè bị thu hẹp, một phần do Chè già cỗi, một phần do bị phá để quy hoạch thành lập Nông trường quốc doanh Đồng giao. Năm 1964 thành lập HTX Quang Sỏi, từ đó HTX đã có kế hoạch bảo tồn, lưu giữ diện tích chè còn lại và hàng năm phát triển mở rộng trồng mới, chủ yếu diện tích chè hiện tại được trồng từ những năm 70, và đến nay diện tích chè hiện có gần 200 ha thuộc 5 đội của HTX Quang Sỏi.

Chè trại Quang Sỏi gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của xã Quang Sơn. Dưới thời phong kiến, Địa bàn Quang Sơn có tên là Ba Trại bao gồm các thôn: làng Phú Ốc; Trại Trung (nay là Tân Trung, Tân Thượng) và sau này đổi tên thành Khoang Sỏi bởi vì làng có cái khoang to nhiều cá; Trại Hạ.

Sản phẩm chè chủ yếu là chè xanh hái lá, giống chè ”Chè trung du lá thắm” lá chè có màu xanh vàng, giòn, từ xưa đã có tiếng là chè Ba Trại với chất lượng chè thơm ngon, hương thơm đặc trưng, vị đậm đà, hậu vị ngọt, chát nhẹ mà chè ở một số vùng, tỉnh lân cận không thể có được. Chè xanh Ba Trại (chè Trại Quang Sỏi) từ xa xưa đã được nhiều tỉnh thành biết đến với các câu ca dao như:

Khôn thì uống chè Ba Trại, Dại thì uống chè Me

Mẹ bảo không nghe uống chè Bồng Lại

Hoặc:

“Muốn ăn cơm trắng cá mè

Thì về Ba Trại hái chè cùng anh”

Với điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng phù hợp với khả năng sinh trưởng và phát triển của cây chè. Trải qua thời gian và quá trình thích nghi, đã hình thành nên giống chè Trung du lá thắm hay được biết với tên gọi khác là chè Ba Trại hay chè Trại Quang Sỏi. Danh tiếng của chè Trại Quang Sỏi không chỉ giới hạn trong phạm vi thành phố Tam Điệp mà còn lan rộng ra khắp các vùng, huyện gần xa trong tỉnh Ninh Bình và các huyện lân cận của các tỉnh như: Thanh Hóa, Thái Bình.

Đặc trưng của cây chè Trại Quang Sỏi

Rất dễ nhận thấy chè Trại Quang Sỏi có nhiều đặc điểm đặc trưng như lá màu xanh vàng, phẩm chất lá dày và giòn, gân lá nhỏ và thưa, lá có nhiều răng cưa xung quanh viền lá. Ngoài ra, còn có một số chỉ tiêu quan trọng khác thể hiện tính đặc thù của chè Trại Quang Sỏi: Nước chè xanh vàng sóng sánh như mật ong, hương thơm đặc trưng, hậu vị ngọt và chát nhẹ.

Qua khảo sát toàn bộ người dân đều cho rằng nguồn gốc chè Trại Quang Sỏi có nguồn gốc từ rừng tự nhiên bản địa tại làng Quang Sơn, tuy nhiên một số khác chiếm tỉ lệ rất ít lại cho rằng chè có nguồn gốc từ Thái Nguyên, Ba Vì. Nguyên nhân của sự khác biệt đó chứng tỏ một số ít giống chè từ địa phương khác được nhập thử để trồng và nhân giống. Thực tế cho thấy rằng khả năng giống chè đến từ địa phương khác không cao. Trong cùng một khu vực sản xuất, giá trị giữa chè Trại Quang Sỏi so với các giống chè khác như (chè lai F1, chè lai 777) có sự khác biệt thể hiện rõ giữa giống chè bản địa Trung du lá thắm so với các giống chè lai khác, mặc dù các giống chè lai thường cho năng suất cao hơn so với các giống chè địa phương. Tuy nhiên, về chất lượng các giống chè lai không thể so sánh với giống chè Trung du lá thắm tại Quang Sỏi. 

Hình: Chè Trại Quang Sỏi (bên trái) và chè lai (bên phải)

Sự khác nhau thể hiện qua chất lượng nước chè. Đối với các giống chè lai, thường mùi vị không thơm, nước nhanh ôi, nước có độ chát mạnh và màu sắc thường không hấp dẫn. Do điều kiện địa lý khác nhau, nguồn gốc giống khác nhau, cho nên chất lượng chè ở mỗi địa phương có những đặc trưng nhất định. Đặc trưng của chè được thể hiện trong bảng sau:

Bảng: So sánh tính chất đặc trưng của chè Trại Quang Sỏi so với giống chè khác

Những năm qua diện tích trồng chè không ngừng tăng, những yếu tố về nhu cầu thị trường, chất lượng nước chè được yêu thích, điều kiện tự nhiên mà địa phương có được, đặc biệt là sự đồng ý về yếu tố duy trì nguồn gốc,… đó là những lý do được bà con nông dân luôn gắn với nghề và mở rộng quy mô sản xuất.

Hình ảnh: Người nông dân và nghề trồng chè Trại Quang Sỏi

Với bề dày lịch sử hàng trăm năm, cùng chất lượng và danh tiếng đã có trên thị trường, thương hiệu Chè Trại Quang Sỏi cần sớm được xây dựng nhằm đảm bảo duy trì giống chè đặc sản địa phương, tạo cơ hội cho chè mang nhãn hiệu phát triển một cách bền vững, tránh trường hợp bị lợi dụng danh tiếng và cạnh tranh không lành mạnh gây thiệt hại đến danh tiếng vốn có của Chè Trại Quang Sỏi.

Nhận được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, tháng 1/2019, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đã phê duyệt kinh phí hỗ trợ thực hiện dự án “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Chè Trại Quang Sỏi” cho sản phẩm chè thuộc xã Quang Sơn, thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình”. Kết quả của dự án là xác lập quyền bảo hộ đối với nhãn hiệu chứng nhận “Chè Trại Quang Sỏi” cho các nhà sản xuất, kinh doanh sản phẩm chè đạt tiêu chuẩn trong khu vực địa lý đã được giới hạn bảo hộ, góp phần quảng bá rộng rãi uy tín và chất lượng trên thị trường người tiêu dùng, bảo đảm cho khách hàng về việc lựa chọn sản phẩm đúng nguồn gốc và đạt chất lượng./.

Biên tập: Tuyết Nhi 

 
 
Scroll to Top